Kalite yönetim sisteminin yapısındaki tek tipliliğin veya dokümantasyonunun tek tipliliğinin uygulanması bu standardın amacı değildir

Bu standart da belirtilen kalite yönetim sistemi şartları, ürün şartlarını tamamlayıcıdır. olarak belirtilen bilgiler anlaşılmada rehberlik sağlamak veya bağlantılı şartların açıklığa kavuşturulması içindir.

Bu Standard, belgelendirme kuruluşları da dahil olmak üzere, iç ve dış taraflarca kuruluşun müşteri, mevzuat ve kuruluşun kendi şartlarını karşılamadaki yeterliliğini değerlendirmek için kullanılabilir

ISO 9004'te belirtilen kalite yönetim prensipleri bu standardın geliştirilmesi aşamasında dikkate alınmıştır.

  0.2 Proses yaklaşımı

Bu Standard, müşteri şartlarını karşılamak sureti ile müşteri memnuniyetini artırmak için kalite yönetim sisteminin geliştirilmesi uygulanması ve etkinliğinin iyileştirilmesinde proses yaklaşımının benimsenmesini teşvik eder.

Bir kuruluş, etkin çalışması için, birçok bağlantılı faaliyetleri tanımlamalı ve yönetmelidir. Kaynakları kullanan ve girdilerin, çıktılara dönüşümünün sağlanması için yönetilen faaliyet, proses olarak değerlendirilebilir. Genellikle, bir prosesin çıktısı, bir sonrakine doğrudan girdi oluşturur.

Kuruluş içinde prosesler sisteminin uygulanması, bu proseslerin tanımlanması, etkileşimleri ve proseslerin yönetilmesi ile birlikte proses yaklaşımı� olarak adlandırılabilir.

Proses yaklaşımının avantajı, proseslerin oluşturduğu hem prosesler sistemi dahilindeki bireysel prosesler arası bağlantı ve hem de bunların bileşimi ve etkileşimleri üzerinde sürekli bir kontrol sağlamasıdır.

Böyle bir yaklaşım, kalite yönetim sisteminde kullanıldığında;

a) Şartların anlaşılmasının ve yerine getirilmesinin,

b) Proseslerin değer katma açısından dikkate alma gereksiniminin,

c) Proses performans ve etkinliğinin sonuçlarının elde edilmesinin ve,

Şekil 1 de gösterilen proses temeline dayanan kalite yönetim sistemi modeli Madde 4ten Madde 8ekadar verilen proses bağlantılarını gösterir. Bu gösterim, şartların girdi olarak tanımlanmasında müşterinin önemli bir rol oynadığını gösterir. Müşteri memnuniyetinin izlenmesi, müşteri algılamaları ile ilgili bilgilerin, kuruluşun müşteri isteklerini karşılayıp karşılamadığı açısından değerlendirilmesini         gerektirir. Şekil 1de gösterilen model, bu standardın tüm şartlarını kapsar, ancak bu prosesleri detaylı seviyede göstermez.

Not - Ek olarak, Plnla-Uygula - Kontrol et - Önlem al� olarak bilinen (PUKÖ) metodolojisi, bütün proseslere uygulanabilir.

PUKÖ kısaca şöyle açıklanabilir;

Plnla : Müşteri istekleri ve kuruluşun politikası ile uyumlu sonuçların ortaya çıkması için gerekli objektif hedefleri ve prosesleri oluştur,

Uygula : Prosesleri uygula,

Kontrol et : Prosesleri ve ürünü, politikalar, hedefler ve ürünün şartlarına göre izle, ölç ve sonuçları rapor et,

Önlem al : Proses performansını sürekli iyileştirmek için gerekli tedbirleri al.

0.3 ISO 9004 ile ilişkiler

ISO 9001 ve ISO 9004ün mevcut baskıları birbirini tamamlayacak şekilde tasarlanmış, tutarlı kalite yönetim sistemi standartları olarak geliştirilmelerine rağmen bağımsız olarak da kullanılabilirler.

ISO 9001, bir kalite sistemi için kuruluş tarafından içerdeki uygulamalarda veya belgelendirme için veya sözleşme amaçları için kullanılmak üzere, şartları belirler ve müşteri şartlarının karşılanmasında kalite yönetim sisteminin etkinliğine odaklanır.

ISO 9004, Kalite Yönetim Sisteminin hedefleri için, özellikle bir kuruluşun genel performansı, verimliliğinin ve etkinliğin sürekli iyileştirilmesi bakımından, ISO 9001in yaptığından daha geniş bir biçimde rehberlik sağlar. ISO 9004, üst yönetimleri ISO 9001 şartlarının ötesine geçmek isteyen kuruluşlara performansı sürekli iyileştirmenin takibinde kılavuz olarak önerilir. Bununla birlikte bu standart belgelendirme ve sözleşme amaçlı değildir .

0.4 Diğer yönetim sistemleriyle uyumluluk

Bu standart ile ISO 14001:1996 kullanıcı topluluğunun yararına bu iki standardın uyumluluğunu artırmak için aynı çizgiye getirilmiştir.

Bu standart, çevre yönetimi, iş sağlığı ve güvenliği yönetimi, finans yönetimi veya  risk yönetimi gibi spesifik yönetim sistemlerine özgü şartları içermez. Bununla birlikte, bu standart bir kuruluşun kendi kalite yönetimi sistemini diğer ilgili yönetim sistem şartları ile aynı çizgiye getirmesini veya onlarla bütünleşmesini mümkün  kılar. Bir kuruluş için, bu standardın şartları ile uyum sağlayacak kalite yönetim sistemini oluşturmak için, kendisinin mevcut olan yönetim sistem (sistemler) ini benimsemesi mümkündür.

Kalite yönetim sisteminin benimsenmesi, kuruluşun stratejik bir kararı olmalıdır.
Bir kuruluşun kalite yönetim sisteminin tasarım ve uygulanması/gerçekleştirilmesi şunlardan etkilenir:
a) kuruluşun çevresi, o çevredeki değişim, ve o çevre tarafından oluşturulan riskler;
b) kuruluşun değişen ihtiyaçları;
c) kuruluşun özel amaçları;
d) kuruluşun sağladığı ürün;
e) kuruluşun yürüttüğü prosesler;
f) kuruluşun büyüklüğü ve organizasyonel yapısı
 

Kalite yönetim sisteminin yapısındaki tek tipliliğin veya dokümantasyonunun tek tipliliğinin uygulanması bu standardın amacı değildir u Standard, belgelendirme kuruluşları da dahil olmak üzere, iç ve dış taraflarca kuruluşun müşteri şartlarını ,ürüne uygulanabilen kanun ve mevzuat  şartlarını ve kuruluşun kendi şartlarını karşılamadaki yeterliliğini değerlendirmek için kullanılabilir.

Bu standart da belirtilen kalite yönetim sistemi şartları, ürün şartlarını tamamlayıcıdır. olarak belirtilen bilgiler anlaşılmada rehberlik sağlamak veya bağlantılı şartların açıklığa kavuşturulması içindir.

B

ISO 9004 te belirtilen kalite yönetim prensipleri bu standardın geliştirilmesi aşamasında dikkate alınmıştır.

  0.2 Proses yaklaşımı

Bu Standard, müşteri şartlarını karşılamak sureti ile müşteri memnuniyetini artırmak için kalite yönetim sisteminin geliştirilmesi uygulanması ve etkinliğinin iyileştirilmesinde proses yaklaşımının benimsenmesini teşvik eder.

Bir kuruluş, etkin çalışması için, birçok bağlantılı faaliyetleri belirlemeli ve yönetmelidir. Kaynakları kullanan ve girdilerin, çıktılara dönüşümünün sağlanması için yönetilen faaliyet yada faaliyet grubu,proses olarak değerlendirilebilir. Genellikle, bir prosesin çıktısı, bir sonrakine doğrudan girdi oluşturur.

Kuruluş içinde prosesler sisteminin uygulanması, bu proseslerin tanımlanması, etkileşimleri ve istenilen çıktıyı üretmek için proseslerin yönetilmesi ile birlikte proses yaklaşımı� olarak adlandırılabilir.

Proses yaklaşımının avantajı, proseslerin oluşturduğu hem prosesler sistemi dahilindeki bireysel prosesler arası bağlantı ve hem de bunların bileşimi ve etkileşimleri üzerinde sürekli bir kontrol sağlamasıdır.

Böyle bir yaklaşım, kalite yönetim sisteminde kullanıldığında;

a) Şartların anlaşılmasının ve yerine getirilmesinin,

b) Proseslerin değer katma açısından dikkate alma gereksiniminin,

c) Proses performans ve etkinliğinin sonuçlarının elde edilmesinin ve,

Şekil 1de gösterilen proses temeline dayanan kalite yönetim sistemi modeli Madde 4ten Madde 8ekadar verilen proses bağlantılarını gösterir. Bu gösterim, şartların girdi olarak tanımlanmasında müşterinin önemli bir rol oynadığını gösterir. Müşteri memnuniyetinin izlenmesi, müşteri algılamaları ile ilgili bilgilerin, kuruluşun müşteri isteklerini karşılayıp karşılamadığı açısından değerlendirilmesini         gerektirir. Şekil 1de gösterilen model, bu standardın tüm şartlarını kapsar, ancak bu prosesleri detaylı seviyede göstermez.

Not - Ek olarak, Plnla-Uygula - Kontrol et - Önlem al� olarak bilinen (PUKÖ) metodolojisi, bütün proseslere uygulanabilir.

PUKÖ kısaca şöyle açıklanabilir;

Plnla : Müşteri istekleri ve kuruluşun politikası ile uyumlu sonuçların ortaya çıkması için gerekli objektif hedefleri ve prosesleri oluştur,

Uygula : Prosesleri uygula,

Kontrol et : Prosesleri ve ürünü, politikalar, hedefler ve ürünün şartlarına göre izle, ölç ve sonuçları rapor et,

Önlem al : Proses performansını sürekli iyileştirmek için gerekli tedbirleri al.

0.3 ISO 9004 ile ilişkiler

ISO 9001 ve ISO 9004 tutarlı kalite yönetim sistemi standartları olarak geliştirilmelerine rağmen bağımsız olarak da kullanılabilirler. Bu iki uluslararası standart farklı kapsama sahip olmasına rağmen, uygulamaları değerlendirildiğinde birbirini tamamlayacak şekilde benzer yapıya sahiptirler.

ISO 9001, bir kalite sistemi için kuruluş tarafından içerdeki uygulamalarda veya belgelendirme için veya sözleşme amaçları için kullanılmak üzere, şartları belirler ve müşteri şartlarının karşılanmasında kalite yönetim sisteminin etkinliğine odaklanır.

Bu uluslararası standardın yayınlanması sırasında ISO 9004 güncellenmektedir. ISO 9004'ün güncellenmiş baskısı yönetime herhangi bir kuruluş için karmaşık, talepleri artan ve her daim değişen çevrede sürdürülebilir başarıya ulaşmak için rehberlik sağlayacaktır. ISO 9004 kalite yönetim sistemi üzerinde ISO 9001'den daha geniş bir odaklanma sağlar; kuruluşun performansının sistematik ve sürekli iyileştirilmesiyle tüm ilgili tarafların ihtiyaç ve beklentilerine ve memnuniyetlerine yer verir. Buna rağmen, sertifikalandırma, mevzuat ya da sözleşmeli kullanım için tasarlanmamıştır.

0.4 Diğer yönetim sistemleriyle uyumluluk

 Bu uluslararası standardın geliştirilmesi sırasında, kullanıcı topluluğunun yararına iki standardın uyumluluğunu arttırmak için ISO 14001:2004'ün maddelerine / hükümlerine gereken dikkat verilmiştir. Ek A ISO 9001:2008 ile ISO 14001:2004 arasındaki karşılaştırmayı gösterir.

Bu standart, çevre yönetimi, iş sağlığı ve güvenliği yönetimi, finans yönetimi veya risk yönetimi gibi spesifik yönetim sistemlerine özgü şartları içermez. Bununla birlikte, bu standart bir kuruluşun kendi kalite yönetimi sistemini diğer ilgili yönetim sistem şartları ile aynı çizgiye getirmesini veya onlarla bütünleşmesini mümkün kılar. Bir kuruluş için, bu standardın şartları ile uyum sağlayacak kalite yönetim sistemini oluşturmak için, kendisinin mevcut olan yönetim sistem (sistemler) ini benimsemesi mümkündür.

1.1 Genel

Bu Standard, bir kuruluşun;

a) Müşteri şartlarını ve yürürlükteki mevzuat şartlarını karşılayan ürünü düzenli bir şekilde sağlama yeteneğini gösterme ihtiyacı olduğu,

b) Sistemin sürekli iyileştirilmesi ve müşteriye yürürlükteki mevzuat şartlarına uyulduğu güvencesinin verilmesi için, prosesler de dahil olmak üzere, sistemin etkin uygulanması yolu ile müşteri memnuniyetinin artırılması amacına yöneldiği durumlarda kalite yönetim sistemi için şartları kapsar.

Not - Bu standartda ürün terimi, yalnızca müşteri için amaçlanan veya müşteri tarafından talep edilen ürüne uygulanır.

1.2  Uygulama

Bu standardın bütün şartları genel olup, tiplerine, büyüklüklerine ve sağladıkları ürünlere bakılmaksızın bütün kuruluşlara uygulanabilir olması amaçlanmıştır.

Bu standardın bazı şartları, kuruluşun ve ürünün yapısı nedeniyle uygulanamadığında, bu durum birhariç tutma� olarak düşünülebilir.

Hariç tutmaların yapıldığı yerlerde, bu standarda uygunluk iddiaları, bu hariç tutmalar Madde 7deki şartlarla sınırlandırılmadıkça ve bu hariç tutmalar kuruluşun, müşteri şartlarını ve yürürlükteki mevzuat şartlarını karşılayan ürün üretme yetenek ve sorumluluğunu etkilememesi sağlanmadıkça kabul edilemez.

1.1 Genel

Bu Standard, bir kuruluşun;

a) Müşteri şartlarını ve yürürlükteki kanun ve mevzuat şartlarını karşılayan ürünü düzenli bir şekilde sağlama yeteneğini gösterme ihtiyacı olduğu,

b) Sistemin sürekli iyileştirilmesi ve müşteriye yürürlükteki kanun ve mevzuat şartlarına uyulduğu güvencesinin verilmesi için, prosesler de dahil olmak üzere, sistemin etkin uygulanması yolu ile müşteri memnuniyetinin artırılması amacına yöneldiği durumlarda kalite yönetim sistemi için şartları kapsar.

NOT 1 Bu uluslararası standartta, 'ürün' terimi sadece
a) bir tüketici için tasarlanan ya da bir tüketici tarafından gereksinim duyulan ürün,
b) ürün gerçekleştirme proseslerinden meydana gelen herhangi bir tasarlanmış çıktı için kullanılır.

NOT 2 Kanun ve mevzuat şartları yasal şartlar olarak tanımlanabilir.

1.2  Uygulama

Bu standardın bütün şartları genel olup, tiplerine, büyüklüklerine ve sağladıkları ürünlere bakılmaksızın bütün kuruluşlara uygulanabilir olması amaçlanmıştır.

Bu standardın bazı şartları, kuruluşun ve ürünün yapısı nedeniyle uygulanamadığında, bu durum birhariç tutma� olarak düşünülebilir.

Hariç tutmaların yapıldığı yerlerde, bu standarda uygunluk iddiaları, bu hariç tutmalar Madde 7deki şartlarla sınırlandırılmadıkça ve bu hariç tutmalar kuruluşun, müşteri şartlarını ve yürürlükteki mevzuat şartlarını karşılayan ürün üretme yetenek ve sorumluluğunu etkilememesi sağlanmadıkça kabul edilemez.

Bu standardda, tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin diğer standard ve/veya dokümanlara atıf yapılmaktadır. Bu atıflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste halinde verilmiştir. Tarih belirtilen atıflarda daha sonra yapılan tadil veya revizyonlar, atıf yapan bu standard da da tadil veya revizyon yapılması şartı ile uygulanır. Atıf yapılan standard ve/veya dokümanın tarihinin belirtilmemesi halinde en son baskısı kullanılır.

IEC,ISO,EN vb No.: ISO 9000:2000      

Adı (İngilizce): Quality Management Systems - Fundamentals and vocabulary

 TS No: TS EN ISO 9000

Adı (Türkçe): Kalite Yönetim Sistemleri - Temel Kavramlar ve Sözlük

Aşağıda atıf yapılan dokümanlar bu dokümanın uygulanması için kaçınılmazdır. Tarih belirtilen atıflarda, sadece bahsedilen baskı uygulanır. Tarih belirtilmeyen atıflarda, atıf yapılan dokümanın(her türlü değişikliği içeren) son baskısı uygulanır.

IEC,ISO,EN vb No.: ISO 9000:2005      

Adı (İngilizce): Quality Management Systems - Fundamentals and vocabulary

 TS No: TS EN ISO 9000

Adı (Türkçe): Kalite Yönetim Sistemleri - Temel Kavramlar ve Sözlük

Bu uluslar arası standardın amacı bakımından, ISO 9000 standardında verilen terimler ve tarifler uygulanır, ISO 9001 standardının bu baskısında tedarik zincirini tanımlamak için kullanılan ve aşağıda verilmiş. olan terimler, mevcut kullanımı yansıtmak için değiştirilmiştir.

Tedarikçi → Kuruluş → Müşteri

"Kuruluş� terimi ISO 9000:1994 baskısındaki, tedarikçi� terimi yerine geçer ve bu standardın uygulandığı birimi gösterir. Aynı şekilde tedarikçi� terimi ise "taşeron � terimi yerine geçer. Bu standardın bütün metninde her nerede ürün� terimi yer alıyorsa bu ürün� terimi aynı zamanda hizmet� anlamını da taşıyabilir.

Bu dokümanın amacı bakımından, ISO 9000 standardında verilen terimler ve tarifler uygulanır.